Masaż i Jego Historia

Zgodnie z definicją za masaż uznajemy zabiegi manualne, które w sposób mechaniczny, przez powierzchnię ciała działają na skórę, tkankę podskórną, mięśnie, torebki i wiązadła stawowe, a także w postaci zmian odruchowych na układ krążenia, nerwowy, wewnątrzwydzielniczy, do narządów wewnętrznych włącznie.

 

Ogólnie mówiąc, masaż jest jedną z form fizjoterapii, polegającą na mechanicznym pobudzeniu tkanek najczęściej za pomocą rąk, przy użyciu określonych technik w celu uzyskania efektów terapeutycznych. Jest także jedną z najstarszych dziedzin lekarskich, jak i najwcześniej stosowanych zabiegów terapeutycznych. Był praktykowany już w starożytności. Wywodzi się z Indii i Chin, gdzie stanowił naturalną metodę leczniczą.

W starożytności masaż był uzupełnieniem obrzędów religijnych a z czasem stał się popularny w medycynie ludowej.

Pierwsze wzmianki o wykorzystaniu masażu pojawiają się w Księgach Hipokratesa. W starożytnej Grecji masowano sportowców biorących udział w Igrzyskach Olimpijskich w celu natłuszczenia ciała oliwą przed zawodami sportowymi. Korzystne oddziaływanie bodźców mechanicznych na organizm ludzki zostało odkryte w starożytności na terenie Chin i Egiptu. Różne formy terapii uciskowej były stosowane w Chinach już około trzeciego tysiąclecia przed naszą erą. Najstarszym dowodem stosowania masażu w starożytnym Egipcie jest piktogram znaleziony w Sakkarze, który ukazuje dwóch mężczyzn zajmujących się stopami i dłońmi dwóch innych osób. Piktogram ten datowany jest na 2500 rok p.n.e..

W kolejnych stuleciach, za sprawą uczonych medyków, masaż rozwijał się coraz bardziej. Szybki rozwój fizjologii i neurofizjologii przyczynił się do stworzenia nowych metod masażu, takich jak masaż segmentarny, limfatyczny, łącznotkankowy i okostnowy.

Mimo iż mechanizm działania masażu jest zawsze taki sam, wyodrębnia się różne rodzaje masażu, m.in. klasyczny, sportowy, segmentowy, limfatyczny, relaksacyjny, itd. Wynika to oczywiście z różnych celów zastosowania masażu, a co za tym idzie, różnych technik i sposobów jego wykonywania.

Rozwój chemii i farmacji przygłuszył znaczenie naturalnych metod leczniczych. Z przykrością trzeba przyznać, że przez ostatnie kilkadziesiąt lat obserwowało się odwrócenie medycyny od leczenia uzdrowiskowego, od gimnastyki i masażu.

Dopiero w dzisiejszych czasach można zauważyć renesans naturalnych metod leczniczych, a między innymi i masażu. Prowadzi się badania nad działaniem masażu, szkoli się masażystów, zwłaszcza niewidomych, prawie we wszystkich krajach europejskich.

Rodzaje Masażu

MASAŻ KLASYCZNY

Najpopularniej stosowaną formą masażu jest masaż klasyczny. Jest to metoda leczenia oraz zapobiegania chorobom poprzez bezpośredni i pośredni wpływ na organizm. W zależności od tego, jak intensywnie jest on wykonywany, wyróżniamy jego różne właściwości (lecznicze, relaksacyjne, pobudzające). Masaż klasyczny stosowany jest w zapobieganiu i leczeniu różnych chorób np: ortopedycznych, neurologicznych i innych. Prawidłowo wykonany masaż pobudza tkanki, regeneruje mięśnie, polepsza ukrwienie. Do wykonania profesjonalnego masażu potrzebne są odpowiedniego typu olejki, kremy, czy maści lecznicze, które w połączeniu ze sprawną techniką masażu sprawią, że nasze ciała pozostaną całkowicie odprężone

Masaż klasyczny stosuje się w następujących przypadkach:

  • choroby narządów ruchu
  • przewlekłe zapalenia stawów, mięśni, ścięgien, wiązadeł i torebek ścięgnistych, kaletek maziowych
  • zespół bólowy ścięgna Achillesa
  • choroby układu krążenia (przewlekła niewydolność krążenia, choroby obwodowych naczyń krwionośnych, zespół żylakowy
  • bolesne napięcia mięśni
  • zespół bóli krzyża
  • porażenia i niedowład wiotkie lub spastyczne mięśni
  • uszkodzenia nerwu obwodowego
  • nerwobóle różnego pochodzenia
  • wszystkie choroby reumatoidalne (RZS, ZSSK)
  • blizny różnego pochodzenia
  • kręcz szyi u niemowląt i dzieci
  • choroby układu oddechowego (np. przewlekły nieżyt oskrzeli, dychawica oskrzelowa)
  • nerwice typu psychogennego
  • nadwaga

Refleksologia

Refleksologia – lub terapia „zonowa” – metoda terapii holistycznej. Polega na uciskaniu odpowiednich punktów znajdujących się na stopach (dłoniach, uszach), zwanych refleksami. Według medycyny starochińskiej większość chorób to zaburzenia w przepływie energii w organizmie człowieka. Energia ta nazywa się Qi (lub Chi) i przepływa przez szlaki energetyczne – meridiany. Na przepływ tej energii wpływać można poprzez masaż i ucisk specjalnie wybranych punktów. Punkty meridianowe odpowiadają punktom, w którym zagęszczone są zakończenia nerwowe, a meridiany odpowiadają przebiegowi układu nerwowego. Właśnie przez układ nerwowy wpływać można na pracę i funkcjonowanie narządów wewnętrznych.

W założeniu tej metody ucisk: wywołuje impuls, który płynie do mózgu, a dalej do narządu, w którym m.in. zwiększa się przepływ krwi, a więc zaopatrzenie w tlen, a produkty przemiany materii oraz toksyny są szybciej usuwane. Głównym wskazaniem do leczenia za pomocą refleksoterapii jest wszelkiego rodzaju ból, nadpobudliwość nerwowa, niepokój oraz wiele innych chorób. Współczesna medycyna nie potwierdza istnienia energii Qi oraz jej przepływu, ale nie neguje efektów leczniczych akupresury.
Według refleksologii ciało ludzkie dzieli się na 5 par stref pionowych i 4 poziome, zwanych zonami, które biegną od czubka głowy do stóp i rąk, gdzie znajdują swoje zakończenie w obszarach refleksów. Jeśli któryś z organów jest obecny w jednej lub dwu zonach, odpowiadający mu obszar refleksów można znaleźć w tej samej strefie na stopach. Kiedy uciskamy te miejsca, stymulujemy przepływ energii, która ma działać uzdrawiająco na znajdujące się w zonie narządy.

Refleksologia, będąc terapią holistyczną, opiera się na koncepcji, w której cały ludzki organizm znajduje swoje odbicie w poszczególnych jego częściach. Zgodnie z tą teorią żaden z organów nie funkcjonuje w izolacji, ale współpracuje z innymi na rzecz zdrowia całego ciała. Dlatego też nagromadzenie toksyn w jednej z części ciała prowadzi do tego, że pozostałe muszą pracować ciężej, żeby skompensować zaburzenia energii. Poprzez pracę na refleksach stóp refleksolog ma powodować usunięcie toksyn blokujących kanały energetyczne i doprowadzić organizm do naturalnego stanu równowagi energetycznej.

Historia refleksologii

Według zwolenników tej metody początki refleksologii sięgają starożytności. Malowidła znalezione w egipskim Grobowcu Lekarza w Sakkarze przedstawiają starożytnych terapeutów uciskających stopy i dłonie swoich pacjentów. Nie tylko starożytni Egipcjanie ale i Rzymianie, Inkowie oraz Chińczycy znali i wykorzystywali strefy odruchowe do łagodzenia bólu oraz leczenia wielu dolegliwości. Najwcześniejsze doniesienia o tego typu praktykach datowane są na 3000 lat p.n.e. Również Chińczycy korzystali z metody uciskania punktów na stopach wraz z zabiegami akupunktury.

Dzisiejszą refleksologię znamy dzięki Eunice Ingham, która w latach 30 XX wieku rozpowszechniła tę metodę. Kiedy po raz pierwszy się z nią zetknęła była pod tak wielkim jej wrażeniem, że zrezygnowała ze szpitalnego etatu i rozpoczęła praktykę prywatną jako refleksolog. Napisała następnie pierwszą książkę o refleksologii, by następnie otworzyć pierwszą specjalistyczną szkołę kształcącą refleksologów (w tym też czasie „terapia zonowa” została przemianowana na refleksologię). Ingham poświęciła 40 lat swego życia na praktykę i propagowanie tej metody leczenia.

Warto jednak wiedzieć, że masaż stref reflektorycznych jest jedną z najstarszych naturalnych metod leczenia.

Do czego można wykorzystać masaż stref reflektorycznych?

  1. Wczesne rozpoznawanie problemów z ciałem i psychiką
  2. Odkrywanie słabych miejsc w organizmie
  3. Ogólna profilaktyka zdrowotna
  4. Regulowanie czynności narządów
  5. Głębokie przestrojenie organizmu
  6. Harmonizowanie przepływu energii
  7. Wzmocnienie układu odpornościowego
  8. Pobudzenie sił samoleczących organizmu
  9. Leczenie konkretnych zaburzeń somatycznych i psychicznych
  10. Terapia uzupełniająca w ciężkich chorobach
  11. Opieka pooperacyjna, rehabilitacja po wypadkach
  12. Leczenie dolegliwości wywołanych stresem.

Przez długi czas działanie masażu stref reflektorycznych tłumaczono na działaniu odpowiednich połączeń nerwowych (tzn. impuls nerwowy wychodzący ze stref odruchowych dociera przez łuk odruchowy do mózgu, a stamtąd jest przesyłany do odpowiedniego narządu, gdzie ma wywołać reakcję). Jednak to nie jedyny mechanizm, będący sprawcą tej reakcji. Masaż str.ref. opiera się bowiem także na połączeniach energetycznych między stopami a określonymi obszarami ciała, narządami i ich czynnościami. Działanie stref reflektorycznych jest więc głębsze niż sądzono do tej pory.

Kiedy Masaż?

W dzisiejszych czasach coraz bardziej widoczne jest, iż wielu ludzi, jeśli nie znacząca większość, boryka się z przeróżnymi problemami zdrowotnymi.
Nie zachowywanie higieny zdrowia (tak zwany zły tryb prowadzenia), nieodpowiednia, uboga w energię życiową dieta (smażone, pieczone, gotowane potrawy, mało surowych warzyw i owoców), przeciążenie poszczególnych narządów ciała i wiele jeszcze innych czynników powoduje, że jest z nami, z perspektywy fizycznej, coraz gorzej.Pierwszym sygnałem alarmowym organizmu, informującym o zaistniałej w nim nieprawidłowości, jest ból. W przypadku narządów wewnętrznych ból występuje przy napięciu, niedokrwieniu (np.ból głowy), niedotlenieniu, w czasie skurczu mięśni gładkich.

Dlatego nie należy ignorować bólu i zamiast zapychać się bezmyślnie kolejnym pudełkiem tabletek przeciwbólowych pójdźmy do specjalisty, lekarza, fizjoterapeuty. Skonsultujmy się chociażby z fachowcem, z placówki zajmującej się masażem leczniczym. On na pewno nam poradzi, któryś z zabiegów mogących przywrócić nam siły i przezwyciężyć ból. Im szybciej bowiem ten sygnał alarmowy wyłączymy, tymszybciej przywrócimy równowagę czynnościową, gdyż ból powoduje zaburzenie funkcji poszczególnych tkanek i narządów.

Wskazania do masażu mogą być bardzo różne. Niektórzy lekarze dzielą je na ogólne i na szczegółowe. Do pierwszej grupy należy kilka podstawowych wskazań: zalecenie lekarskie (a więc z polecenia kompetentnego pracownika medycznego), różnego rodzaju zaburzenia, depresje i nerwice, potrzeba odchudzenia się i poprawienia kondycji, a także, w przypadku problemów z kręgosłupem u dzieci (na przykład deformacji). Natomiast szczegółowe grupy i podgrupy wskazań to już dziesiątki konkretnych dolegliwości zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych.

Wskazanie do masażu może być spowodowane problemami z narządem ruchu, skórą, układem krążenia, układem oddechowym, układem nerwowym i pokarmowo-wydalniczym. Wewnątrz tych wskazań wyróżnia się wspomniane konkretne dolegliwości i aby im przeciwdziałać, poleca się masaże w klinikach i salonach. Dolegliwości i schorzenia to w tym przypadku na przykład: wszelkiego rodzaju zwichnięcia, skręcenia, naciągnięcia mięśni, problemy z kręgosłupem, reumatyzm (wskazania do narządów ruchu), blizny i oparzenia (wskazania do skóry), problemy z miażdżycą (układ krążenia), astma, problemy z oskrzelami (układ oddechowy), choroba Parkinsona i Heinego-Medina, a także porażenia nerwowe (układ nerwowy), wreszcie nadkwasota, przepukliny i problemy natury ginekologicznej (wskazania do układu pokarmowo-wydalniczego). To tylko niektóre ze wskazań. Na wszystkie wymienione (i te mniej popularne dolegliwości, które nie zostały wymienione) pomagają specjalistyczne masaże. Mają działanie nie tylko lecznicze, ale i relaksacyjne.

Reakcje Na Masaż

Reakcje miejscowe – to zmiany powstające bezpośrednio w masowanych tkankach (poprzez mechaniczne przesunięcie krwi w naczyniach krwionośnych oraz chłonki w naczyniach chłonnych. Tarcie powstałe w czasie masażu wytwarza ciepło, które wpływa na rozszerzenie naczyń krwionośnych – co skutkuje zwiększeniem przepływu krwi przyspieszając dostarczanie substancji odżywczych i równocześnie wydalając produkty przemiany materii)
Reakcje ogólne – to zmiany ogólne wywoływane drogą odruchową w układach: krążenia, nerwowym, wewnątrzwydzielniczym i innych (pobudzenie układu nerwowego i kory mózgowej, która na drodze odruchowej wpływa na wszystkie narządy i układy naszego organizmu, powoduje szybsze i sprawniejsze ich działanie oraz uwalnianie hormonów rozszerzających naczynia krwionośne)

W SKRÓCIE

Masaż klasyczny wykonywany na całym ciele:

  • wpływa odprężająco na ciało i psychikę
  • poprawia funkcję układu krwionośnego i limfatycznego
  • wpływa kojąco na bóle związane ze zmianami w obrębie układu kostno – mięśniowego
  • nadaje skórze elastyczność i jędrność oraz pobudza jej kurczliwość
  • wpływa na przyspieszenie procesów przemiany materii
  • przyspiesza spalanie tkanki tłuszczowej, a przez uelastycznienie skóry powoduje jej stopniowe obkurczanie się w miarę spadku wagi
  • po obciążeniach fizycznych i umysłowych masaż wyzwala uczucie rześkości i lekkości oraz powoduje zwiększenie zdolności do pracy.

BARDZIEJ SZCZEGÓŁOWO:

Skóra:

  • podwyższenie temperatury skóry o 1,6 – 1,80C przez czynne przekrwienie skóry, tkanki podskórnej i mięśni
  • usunięcie złuszczonego naskórka, łoju, potu – co ma wpływ na odsłonięcie i rozszerzenie porów skórnych, poprawę oddychania skóry (co umożliwia wprowadzenie substancji odżywczych lub leczniczych)
  • uaktywnienie rezerwowej sieci naczyń włosowatych (co korzystnie wpływa na krążenie obwodowe)
  • lepsze utlenowanie, ukrwienie i odżywienie (uzyskanie właściwego kolorytu, jędrności i elastyczności skóry przez przyspieszone miejscowe procesy przemiany materii )

Układ krwionośny i limfatyczny:

  • zmiana ciśnienia tętniczego krwi – obniżenie ciśnienia krwi tętniczej przez otwarcie się większej naczyń będących w stanie spoczynku
  • zwiększenie pojemności minutowej serca, zwiększenie siły skurczu, obniżenie częstości skurczu – praca serca staje się bardziej wydajna
  • ułatwianie przepływu tlenu i substancji odżywczych przez rozszerzone prace krwionośne
  • przyspieszenie prądu krwi i limfy (przyspiesza tętno) – zwiększenie zaopatrzenia organów w tlen i substancje odżywcze
  • zwiększenie usuwania z organizmu produktów rozpadu
  • przyspieszenie likwidacji objawów zastoinowych i wchłaniania obrzęków (uaktywnienie pracy układu limfatycznego wpływa na przyspieszenie przepływu chłonki w przestrzeniach międzykomórkowych)

Układ mięśniowy:

  • zmniejszenie obwodów mięśniowych
  • obniżenie napięcia mięśniowego
  • poprawa trofiki, jędrności i wytrzymałości mięśni
  • usunięcie produktów przemiany materii (kwas mlekowy)
  • przyspieszenie wypoczynku po wysiłku fizycznym

Układ oddechowy:

  • pośredni: poprzez układ krążenia – zwiększenie przepływu krwi przez płuca, rozszerzenie się naczyń krwionośnych – tlen szybciej dostaje się do organizmu
  • bezpośrednio: na mięśnie oddechowe: uelastycznienie mięśni oddechowych, zwiększenie pojemności oddechowej płuc – obserwuje się o wiele pełniejszy wdech i wydech

Układ pokarmowy:

  • poprawa ukrwienia pokarmowego
  • wyrównanie czynności wydzielniczych wszystkich gruczołów –co wpływa na poprawę trawienia pokarmu, przyswajaniu substancji odżywczych
  • zwiększenie lub zmniejszenie napięcia mięśni, zwiększenie wydzielania soku żołądkowego, przepychanie masy kałowej w jelicie grubym

Układ wydalniczy:

  • zwiększenie ilości krwi przepływającej przez nerki – wzrost czynności filtracyjnej

Tkanka chrzęstna:

  • odżywia i zapobiega procesom zwyrodnieniowym

Tkanka kostna

  • przyspieszenie procesu kostnienia
  • usuwanie zmian kostnych

Układ nerwowy

  • bardzo lekki masaż działa uspokajająco, średniej mocy pobudza, bardzo mocny hamuje czynność ukł. nerwowego
  • usprawnienie przewodzenia bodźców w synapsach – wpływ na poprawę czasu reakcji prostej oraz koordynacji nerwowo – mięśniowej